Przejdź do treści

Obowiązek czujek dymu i czadu — przepis, terminy, komentarz

Serwis prowadzi Smoxy — marka czujników czadu, dymu i gazu · O serwisie

Kary i kontrole — co naprawdę grozi za brak czujki

Stan prawny i treść:

Rozporządzenie, które wprowadziło obowiązek czujek (Dz.U. 2024 poz. 1716), nie zawiera ani jednego przepisu o karach. Odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków przeciwpożarowych wynika z innych ustaw: Kodeksu wykroczeń i ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Odsyła do nich ustawa o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. 2025 poz. 188).

„Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach.”

art. 3 ust. 2, Dz.U. 2025 poz. 188

Kodeks wykroczeń: art. 82 § 2

Kodeks wykroczeń (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1372) karze osobę, która ma obowiązek zapewnić warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu i go nie dopełnia. Dwa punkty z długiej listy dotyczą urządzeń przeciwpożarowych:

„Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisów o ochronie przeciwpożarowej do zapewnienia warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu lub terenu, nie dopełnia obowiązków polegających na:”

art. 82 § 2 (wstęp), Dz.U. 2026 poz. 1372

„wyposażaniu obiektu lub terenu w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,”

art. 82 § 2 pkt 2, Dz.U. 2026 poz. 1372

„utrzymywaniu urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej,”

art. 82 § 2 pkt 3, Dz.U. 2026 poz. 1372

„nie dopełnia obowiązków polegających na: […] podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.”

art. 82 § 2 (sankcja), Dz.U. 2026 poz. 1372

Czy brak czujki to „brak urządzenia przeciwpożarowego”?

Kodeks nie wymienia czujek z nazwy. Rozporządzenie definiuje urządzenia przeciwpożarowe szeroko — jako urządzenia służące między innymi do wykrywania pożaru:

„urządzeniach przeciwpożarowych - należy przez to rozumieć urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków”

§ 2 ust. 1 pkt 9, Dz.U. 2023 poz. 822

Czy brak czujki w konkretnym lokalu zostanie uznany za wykroczenie z art. 82 § 2, rozstrzyga organ prowadzący sprawę i sąd. Ostrożnie: brak wymaganej czujki może zostać zakwalifikowany jako to wykroczenie. Kto „jest obowiązany” do wyposażenia lokalu, wyjaśniamy w artykule Kto odpowiada.

Ile wynosi grzywna — zmiana od 2 stycznia 2026 r.

Ogólna granica grzywny w Kodeksie wykroczeń to 20–5000 zł:

„Grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych, chyba że ustawa stanowi inaczej.”

art. 24 § 1, Dz.U. 2026 poz. 1372

Od 2 stycznia 2026 r. art. 82 ma jednak wyższą górną granicę. Ustawa z 7 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1814) dopisała art. 82 do listy wykroczeń, za które grzywna wynosi do 30 000 zł:

„w art. 24 w § 1a po wyrazach „określone w” dodaje się wyrazy „art. 82 § 1–3, 4 i 5,”;”

art. 1 pkt 1, Dz.U. 2025 poz. 1814

„Za wykroczenia określone w art. 82 § 1–3, 4 i 5, […] grzywnę wymierza się w wysokości do 30 000 złotych.”

art. 24 § 1a, Dz.U. 2026 poz. 1372

„Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń oraz ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. poz. 1814), która weszła w życie z dniem 2 stycznia 2026 r.”

odnośnik 1 do art. 24 § 1a, Dz.U. 2026 poz. 1372

Ta sama ustawa usunęła z art. 82 karę nagany — zostały areszt, ograniczenie wolności i grzywna:

„w § 1, 2, 4 i 5 wyrazy „podlega karze aresztu, grzywny albo karze nagany” zastępuje się wyrazami „podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny”,”

art. 1 pkt 2 lit. a, Dz.U. 2025 poz. 1814
Kara Wymiar Podstawa
Grzywna wymierzona przez sąd do 30 000 zł KW art. 24 § 1a
Grzywna w postępowaniu mandatowym do 5000 zł; do 6000 zł, gdy jeden czyn wyczerpuje znamiona kilku wykroczeń (art. 9 § 1 KW) KPSW art. 96 § 1ad
Ograniczenie wolności 1 miesiąc KW art. 20 § 1
Areszt od 5 do 30 dni KW art. 19

„W postępowaniu mandatowym w sprawach o wykroczenia określone w art. 82 § 1–3, 4 i 5 Kodeksu wykroczeń oraz w rozdziale XI Kodeksu wykroczeń można nałożyć grzywnę w wysokości do 5000 zł, a w przypadku, o którym mowa w art. 9 § 1 Kodeksu wykroczeń – do 6000 zł.”

art. 96 § 1ad, Dz.U. 2026 poz. 1336

„Jeżeli czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub więcej przepisach ustawy, stosuje się przepis przewidujący najsurowszą karę, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środków karnych na podstawie innych naruszonych przepisów.”

art. 9 § 1, Dz.U. 2026 poz. 1372

„Kara aresztu trwa najkrócej 5, najdłużej 30 dni; wymierza się ją w dniach.”

art. 19, Dz.U. 2026 poz. 1372

„Kara ograniczenia wolności trwa 1 miesiąc.”

art. 20 § 1, Dz.U. 2026 poz. 1372

Sprawy o wykroczenia, które nie kończą się mandatem, rozpoznaje sąd rejonowy (Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1336):

„W sprawach o wykroczenia w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, z zastrzeżeniem spraw określonych w art. 10.”

art. 9 § 1, Dz.U. 2026 poz. 1336

To są górne granice dla wszystkich wykroczeń z art. 82, nie stawki za brak czujki. Taryfikatora „za brak czujki” w przepisach nie ma.

Kontrole Państwowej Straży Pożarnej

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1473) nazywa kontrole „czynnościami kontrolno-rozpoznawczymi”:

„W celu rozpoznawania zagrożeń, realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz przygotowania do działań ratowniczych Państwowa Straż Pożarna przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze oraz ćwiczenia.”

art. 23 ust. 1, Dz.U. 2026 poz. 1473

„Prawo do przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych mają strażacy upoważnieni przez właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej.”

art. 23 ust. 4, Dz.U. 2026 poz. 1473

Najważniejsze zasady dla kontrolowanego:

  • Zapowiedź. Upoważnienie doręcza się co do zasady co najmniej 7 dni przed kontrolą. Wyjątki dotyczą m.in. informacji o zagrożeniu życia ludzi lub bezpośrednim niebezpieczeństwie pożaru.

„Czynności kontrolno-rozpoznawcze mogą być przeprowadzane po doręczeniu kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia tych czynności przynajmniej na 7 dni, a w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 5, przynajmniej na 3 dni – przed terminem ich rozpoczęcia.”

art. 23 ust. 7 (zdanie pierwsze), Dz.U. 2026 poz. 1473
  • Część mieszkalna jest wyłączona z prawa wstępu.

„Kontrolujący ma prawo wstępu do wszystkich obiektów i pomieszczeń, chyba że stanowią one część mieszkalną”

art. 23 ust. 11 (początek), Dz.U. 2026 poz. 1473
  • Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany; kontrolowany może wnieść zastrzeżenia przed podpisaniem.

„Z ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych kontrolujący sporządza protokół, który podpisują kontrolujący oraz kontrolowany albo osoba przez niego upoważniona.”

art. 23 ust. 13, Dz.U. 2026 poz. 1473

„Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona mają prawo wniesienia zastrzeżeń do protokołu przed jego podpisaniem.”

art. 23 ust. 14, Dz.U. 2026 poz. 1473
  • Mandat na miejscu. Strażacy przeprowadzający kontrolę mogą nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego za naruszenie przepisów przeciwpożarowych.

„Strażacy, o których mowa w ust. 4, w przypadku naruszenia: 1) przepisów przeciwpożarowych lub […] mają prawo do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego.”

art. 23 ust. 6, Dz.U. 2026 poz. 1473

Decyzja komendanta: nakaz albo zakaz

Poza odpowiedzialnością za wykroczenie komendant powiatowy (miejski) PSP może wydać decyzję administracyjną:

„Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: 1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; 2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.”

art. 26 ust. 1, Dz.U. 2026 poz. 1473

„Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.”

art. 26 ust. 2, Dz.U. 2026 poz. 1473

Dla obiektu noclegowego zakaz eksploatacji pomieszczeń oznacza w praktyce, że nie można w nich przyjmować gości, dopóki decyzja obowiązuje.

Co z tego wynika dla właściciela i zarządcy

§ 28a rozporządzenia nakłada obowiązek, ale nie zawiera kar. Brak wymaganej czujki może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie z art. 82 § 2 Kodeksu wykroczeń — rozstrzyga organ prowadzący sprawę i sąd. W postępowaniu mandatowym grzywna wynosi do 5000 zł (art. 96 § 1ad Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Sąd może od 2 stycznia 2026 r. wymierzyć grzywnę do 30 000 zł (art. 24 § 1a Kodeksu wykroczeń). § 28a rozporządzenia nakłada obowiązek — kar nie zawiera brak wymaganej czujki Kodeks wykroczeń, art. 82 § 2 może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie; rozstrzyga organ prowadzący sprawę i sąd mandat do 5000 zł KPSW art. 96 § 1ad sąd od 2 stycznia 2026 r. do 30 000 zł KW art. 24 § 1a
Skąd bierze się kara, skoro rozporządzenie jej nie zawiera. Kwoty to górne granice dla wszystkich wykroczeń z art. 82, nie stawki za brak czujki.
  1. Sam § 28a kar nie przewiduje, ale brak wymaganej czujki może być potraktowany jako wykroczenie z art. 82 § 2 Kodeksu wykroczeń.
  2. Od 2 stycznia 2026 r. sąd może wymierzyć za to grzywnę do 30 000 zł; mandat — do 5000 zł.
  3. Kontrolujący z PSP nie ma prawa wstępu do części mieszkalnej.
  4. Dla mieszkań termin to 1 stycznia 2030 r. Dla obiektów z usługami hotelarskimi i lokali użytkowych ze spalaniem paliwa — 30 czerwca 2026 r., już po terminie.

Źródła

  • Dz.U. 2024 poz. 1716 — Rozporządzenie MSWiA z 21 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2026 poz. 1372 — Ustawa z 20 maja 1971 r. — Kodeks wykroczeń — tekst jednolity (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2025 poz. 1814 — Ustawa z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy — Kodeks wykroczeń oraz ustawy — Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2026 poz. 1336 — Ustawa z 24 sierpnia 2001 r. — Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia — tekst jednolity (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2026 poz. 1473 — Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej — tekst jednolity (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2023 poz. 822 — Rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów — tekst jednolity (tekst odczytany 14 listopada 2026)
  • Dz.U. 2025 poz. 188 — Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej — tekst jednolity (tekst odczytany 14 listopada 2026)